ผมเป็นหมอหู คอ จมูก ที่ทำงานด้านจมูก ภูมิแพ้ และการผ่าตัดไซนัส และพบว่าคนไข้หลายท่านมีอาการมานาน อาจจะไม่ได้กลิ่น บางคนหายใจไม่สะดวก ต้องใช้ยาซ้ำๆ บางคนเคยผ่าตัดมาแล้วแต่ยังมีปัญหาอยู่ สิ่งที่สนใจจึงค่อยๆ ขยับจากการรักษาโรคไซนัสทั่วไป ไปสู่โรคที่ซับซ้อนและการผ่าตัดแก้ไขในคนที่เคยผ่าตัดมาแล้ว

ประสบการณ์สอนเราว่าการผ่าที่ดี ต้องเริ่มจากการวินิจฉัยให้ถูกและรู้ว่าเรากำลังพยายามแก้อะไร ภาพ CT ที่ผิดปกติ อาจจะไม่ต้องผ่าทุกครั้ง บางคนรักษาด้วยยาก่อนได้ บางคนควรผ่าตัดเลย การตัดสินใจนี้สำคัญพอกับฝีมือในห้องผ่าตัด

ในเคสยากโดยเฉพาะคนที่เคยผ่าตัดมาก่อน กายวิภาคมักเปลี่ยนไป มีพังผืด และบางจุดอยู่ใกล้ตา เส้นประสาท หรือสมอง ต้องรู้ว่าจะไปต่ออย่างไรและ รู้ว่าเมื่อไหร่ควรหยุด สิ่งที่ผมคิดระหว่างผ่าตัดเสมอ คือ สิ่งที่กำลังทำอยู่ช่วยคนไข้แค่ไหน และความเสี่ยงจากการผ่าต่อยังคุ้มกันอยู่ไหม หลักการผ่าตัดของผมคือความปลอดภัยต้องมาก่อน หลายครั้ง ความต่างระหว่างการผ่าตัดที่ดีและการผ่าตัดที่อันตราย อยู่ตรงการตัดสินใจเพียงไม่กี่นาที เป้าหมายของการผ่าที่ดีคือ ผ่าให้ดีและต้องปลอดภัย ไม่ต้องเปิดไซนัสได้ทุกช่องเสมอทุกครั้งหรือทำให้ภาพหลังผ่าตัดดูสมบูรณ์ทุกครั้ง เอาคนไข้ออกจากห้องผ่าตัดได้อย่างปลอดภัยในขณะที่ยังคงแก้ปัญหาที่จำเป็นได้นั้นดีกว่าเสมอ

นอกจากรักษา ผมยังสอนนักศึกษาแพทย์ แพทย์ประจำบ้าน และทำงานวิจัยด้านโรคจมูกและไซนัส งานวิจัยช่วยบอกเราอยู่เสมอว่า สิ่งที่เราเชื่อจากประสบการณ์อาจผิดได้ และคำตอบที่เคยถูกเมื่อสิบปีก่อนอาจไม่ใช่คำตอบที่ดีที่สุดในวันนี้ ผมจึงยังอ่าน ยังทำวิจัย และยังเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา วิธีคิดของผมคือ

วินิจฉัยให้ถูก
รักษาเท่าที่จำเป็น
ผ่าตัดเมื่อมีเหตุผล
และรู้ว่าเมื่อไหร่ควรหยุด

เป้าหมายสุดท้ายคือให้คนไข้กลับไปหายใจ นอนหลับ ได้กลิ่น และใช้ชีวิตได้ดีขึ้น โดยได้รับการรักษาเท่าที่เขาจำเป็นจริงๆ
----------------------------------------
รักษา-ผ่าตัด-โรคที่เกี่ยวข้องกับภูมิแพ้ ไซนัส และก้อนมะเร็ง/เนื้องอกต่างๆในโพรงจมูกและไซนัส กระบอกตา ขั้วประสาทตา ฐานกะโหลก ท่อน้ำตา ผ่านกล้องเอ็นโดสโคป แบ่งเป็น 3 ประเภท เช่น

1. กลุ่มไซนัส ริดสีดวงจมูกดื้อยา-Refractory CRSwNP, ไซนัสร่วมกับโรคหืด (Asthma) หรือไวต่อ ASA (AERD), ผ่าตัดที่ไซนัสหน้าผาก (frontal sinus/mucocele), มีพังผืดเกาะ (Scarring) หรือกระดูกงอกใหม่บังช่องเปิดไซนัส (Neo-osteogenesis), เคสซับซ้อนและผ่าตัดแก้ไขซ้ำ 

2. กลุ่มภูมิแพ้ ผ่าตัดแก้คัดจมูก จี้เส้นประสาทน้ำมูก ผนังจมูกคด

3. กลุ่มเนื้องอก-มะเร็ง-อื่นๆ ผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออกผ่านกล้อง ร่วมประเมินความเป็นไปได้ในการหายขาด ตรวจรักษากระดูกตายจากรังสี รักษาเลือดกำเดาไหลทุกรูปแบบ รวมถึงเลือดกำเดาไหลจากกรรมพันธุ์ (HHT)

งานวิจัยและการผ่าตัดที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์ชั้นนำ เช่น IFAR, Rhinology, หรือ Laryngoscope ดูเพิ่มเติมได้ที่ Google Scolar
------
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ.วิรัช จิตสุทธิภากร
ตรวจและปรับปรุงล่าสุด 8 กย. 2569