ริดสีดวงจมูกคืออะไร? อาการ สาเหตุ และการรักษา

ริดสีดวงจมูกเป็นก้อนเนื้ออักเสบที่เกิดขึ้นภายในโพรงจมูกหรือโพรงไซนัส ก้อนมักมีลักษณะนิ่ม สีซีดหรือเทา และไม่ใช่มะเร็ง ผู้ป่วยมักมีอาการคัดจมูกเรื้อรัง หายใจไม่โล่ง ได้กลิ่นลดลง น้ำมูกไหลลงคอ หรือเป็นไซนัสอักเสบบ่อยๆ โรคนี้ไม่ได้เกิดจากก้อนเนื้องอกจริงๆ แต่เกิดจากการอักเสบเรื้อรังของเยื่อบุจมูกและไซนัส ทำให้เยื่อบุบวมมากขึ้นจนกลายเป็นก้อนคล้ายถุงน้ำหรือพวงองุ่นเล็กๆ อยู่ในโพรงจมูก ผู้ป่วยบางรายมีอาการมากขึ้นเมื่อภูมิแพ้กำเริบ เป็นหวัด หรือหยุดใช้ยาพ่นจมูกนานๆ อาการที่พบบ่อยคือคัดจมูกเรื้อรัง หายใจทางจมูกไม่โล่ง ได้กลิ่นลดลงหรือไม่ได้กลิ่น น้ำมูกไหลลงคอ น้ำมูกข้น แน่นหน้า หรือเป็นไซนัสอักเสบซ้ำ ๆ บางรายมีอาการคัดจมูกมากจนต้องหายใจทางปาก โดยเฉพาะเวลากลางคืน อาการของริดสีดวงจมูกมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้น ไม่ได้เกิดขึ้นเฉียบพลันเหมือนหวัดทั่วไป ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งจึงเข้าใจผิดว่าเป็นภูมิแพ้ธรรมดา หรือเป็นหวัดเรื้อรัง ทั้งที่จริงอาจมีริดสีดวงจมูกหรือไซนัสอักเสบเรื้อรังร่วมด้วย

วินิจฉัยริดสีดวงจมูกอย่างไร?

แพทย์มักเริ่มจากการซักประวัติ เช่น คัดจมูกนานแค่ไหน ได้กลิ่นลดลงหรือไม่ มีภูมิแพ้หรือโรคหืดร่วมด้วยหรือไม่ เคยใช้ยาอะไรมาแล้ว และเคยผ่าตัดไซนัสมาก่อนหรือไม่ จากนั้นจึงตรวจโพรงจมูกและอาจส่องกล้องจมูกเพื่อดูตำแหน่งและขนาดของก้อน

ในผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการมาก เป็นซ้ำบ่อย หรือกำลังพิจารณาผ่าตัด แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจ CT scan ไซนัส เพื่อประเมินความรุนแรงของโรค เห็นตำแหน่งไซนัสที่อักเสบหรืออุดตัน และช่วยวางแผนการรักษาให้เหมาะสม

ริดสีดวงจมูกเกิดจากอะไร?

ริดสีดวงจมูกเกี่ยวข้องกับการอักเสบเรื้อรังในโพรงจมูกและไซนัส ปัจจัยที่พบร่วมได้บ่อย ได้แก่ ไซนัสอักเสบเรื้อรัง ภูมิแพ้จมูก โรคหืด การแพ้ยาแอสไพรินหรือยาแก้ปวดบางกลุ่มในผู้ป่วยบางราย และลักษณะการอักเสบของร่างกายแต่ละคน ดังนั้นริดสีดวงจมูกจึงไม่ใช่แค่ “ก้อนในจมูก” แต่เป็นส่วนหนึ่งของโรคอักเสบเรื้อรัง ผู้ป่วยบางรายจึงมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ แม้เคยได้รับการรักษาหรือผ่าตัดแล้ว

ริดสีดวงจมูกอันตรายไหม?

ริดสีดวงจมูกไม่ใช่มะเร็ง และมักไม่ใช่ภาวะฉุกเฉิน แต่สามารถรบกวนคุณภาพชีวิตได้มาก เช่น ทำให้นอนไม่ดี หายใจไม่โล่ง ได้กลิ่นลดลง ทำงานไม่สะดวก หรือเป็นไซนัสอักเสบซ้ำ อย่างไรก็ตาม หากมีก้อนในจมูกเพียงข้างเดียว เลือดออกง่าย ปวดมาก ใบหน้าบวม ตาบวม ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือก้อนโตเร็ว ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม เพราะอาจไม่ใช่ริดสีดวงจมูกธรรมดา

การรักษาริดสีดวงจมูก

การรักษาขึ้นกับความรุนแรงของอาการ ขนาดของริดสีดวงจมูก โรคร่วม และผลตรวจของผู้ป่วยแต่ละราย ผู้ป่วยบางรายสามารถควบคุมอาการได้ด้วยการล้างจมูก ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ และการรักษาโรคร่วม เช่น ภูมิแพ้จมูกหรือโรคหืด

การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือช่วยลดน้ำมูก ลดคราบ ลดสารก่อภูมิแพ้ และช่วยให้โพรงจมูกสะอาดขึ้น ส่วนยาพ่นจมูกสเตียรอยด์เป็นยาหลักที่ช่วยลดการอักเสบของเยื่อบุจมูกและอาจช่วยลดขนาดริดสีดวงจมูกในผู้ป่วยบางราย ยากลุ่มนี้ต้องใช้ต่อเนื่องและใช้ให้ถูกวิธีจึงจะได้ผลดี

บางกรณีแพทย์อาจให้ยารับประทานระยะสั้น เช่น ยาลดการอักเสบสเตียรอยด์ หรือยาปฏิชีวนะเมื่อมีการติดเชื้อร่วม แต่ไม่ควรซื้อยากินเอง โดยเฉพาะยาสเตียรอยด์ เพราะอาจมีผลข้างเคียงได้

หากริดสีดวงจมูกมีขนาดใหญ่ อุดตันมาก ได้กลิ่นลดลงมาก มีไซนัสอักเสบร่วม หรือรักษาด้วยยาแล้วยังไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดไซนัสผ่านกล้อง การผ่าตัดทำทางรูจมูก ไม่มีแผลภายนอก เป้าหมายคือเอาก้อนที่อุดตันออก เปิดทางระบายของไซนัส และช่วยให้ยาหลังผ่าตัดเข้าถึงบริเวณอักเสบได้ดีขึ้น

ในผู้ป่วยบางรายที่เป็นรุนแรง เป็นซ้ำบ่อย หรือมีโรคร่วมบางอย่าง เช่น โรคหืด แพทย์อาจพิจารณายาชีวภาพ การเลือกใช้ยากลุ่มนี้ควรประเมินอย่างละเอียด เพราะมีข้อบ่งชี้เฉพาะและมีค่าใช้จ่ายสูง

ริดสีดวงจมูกกลับมาเป็นซ้ำได้ไหม?

ริดสีดวงจมูกสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีไซนัสอักเสบเรื้อรัง โรคหืด ภูมิแพ้ หรือการอักเสบของเยื่อบุจมูกชนิดเรื้อรัง การดูแลหลังรักษาจึงสำคัญมาก เช่น ใช้ยาตามแพทย์แนะนำ ล้างจมูกอย่างสม่ำเสมอ มาตรวจติดตาม และควบคุมโรคร่วมให้ดี

การรักษาริดสีดวงจมูกที่ดีจึงไม่ใช่เพียงการทำให้จมูกโล่งชั่วคราว แต่คือการควบคุมโรคระยะยาว เพื่อให้ผู้ป่วยหายใจดีขึ้น ได้กลิ่นดีขึ้น ลดการกลับเป็นซ้ำ และใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น

ควรพบแพทย์เมื่อไหร่?

ควรพบแพทย์หู คอ จมูก หากมีอาการคัดจมูกเรื้อรัง ได้กลิ่นลดลง น้ำมูกไหลลงคอเรื้อรัง เป็นไซนัสอักเสบซ้ำ หรือเคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นริดสีดวงจมูกแล้วอาการกลับมาอีก

ควรรีบพบแพทย์เร็วขึ้นหากมีอาการผิดปกติ เช่น เลือดกำเดาไหลบ่อย ก้อนในจมูกข้างเดียว ปวดมาก ตาบวม ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือมีอาการทางระบบประสาท เพราะอาจไม่ใช่ริดสีดวงแต่เป็นมะเร็งจมูก

คำถามที่พบบ่อย

ริดสีดวงจมูกเป็นมะเร็งไหม? ริดสีดวงจมูกไม่ใช่มะเร็ง เป็นก้อนอักเสบของเยื่อบุจมูกและไซนัส แต่ถ้ามีก้อนข้างเดียว เลือดออกง่าย ปวดมาก หรือโตเร็ว ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม

ริดสีดวงจมูกรักษาหายขาดไหม? ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถควบคุมอาการได้ดี แต่โรคนี้มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีไซนัสอักเสบเรื้อรัง โรคหืด ภูมิแพ้ หรือการอักเสบเรื้อรังชนิดรุนแรง

ต้องผ่าตัดริดสีดวงจมูกทุกคนไหม? ไม่จำเป็น ผู้ป่วยบางรายดีขึ้นด้วยการล้างจมูก ยาพ่นจมูก และการรักษาโรคร่วม แต่ถ้าก้อนใหญ่ อุดตันมาก ได้กลิ่นลดลงมาก หรือรักษาด้วยยาแล้วไม่ดีขึ้น อาจพิจารณาผ่าตัด

ผ่าตัดแล้วริดสีดวงจมูกจะกลับมาอีกไหม? กลับมาได้ในบางราย การผ่าตัดช่วยเปิดโพรงจมูกและไซนัส แต่การควบคุมโรคระยะยาวยังต้องอาศัยการใช้ยา การล้างจมูก และการติดตามหลังผ่าตัด

ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์อันตรายไหม? ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์เมื่อใช้ในขนาดที่เหมาะสมและใช้ถูกวิธี มักมีความปลอดภัยสูง เพราะออกฤทธิ์เฉพาะที่ในโพรงจมูกเป็นหลัก แต่ควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร

ริดสีดวงจมูกทำให้ไม่ได้กลิ่นได้ไหม? ได้ ริดสีดวงจมูกและการอักเสบในโพรงจมูกสามารถรบกวนทางผ่านของกลิ่นและการทำงานของเยื่อบุรับกลิ่น ทำให้ได้กลิ่นลดลงหรือไม่ได้กลิ่น

ริดสีดวงจมูกเกี่ยวข้องกับภูมิแพ้ไหม? บางรายมีภูมิแพ้ร่วมด้วย แต่ริดสีดวงจมูกไม่ได้เกิดจากภูมิแพ้อย่างเดียวเสมอไป มักเกี่ยวข้องกับการอักเสบเรื้อรังของจมูกและไซนัสหลายปัจจัย

ต้องทำ CT scan ทุกคนไหม? ไม่จำเป็นทุกคน แต่ CT scan มีประโยชน์ในผู้ป่วยที่อาการมาก เป็นซ้ำ รักษาไม่ดีขึ้น หรือกำลังพิจารณาผ่าตัด เพราะช่วยให้เห็นตำแหน่งและความรุนแรงของโรคในไซนัส

ควรดูแลตัวเองอย่างไรถ้าเป็นริดสีดวงจมูก? ควรล้างจมูกอย่างถูกวิธี ใช้ยาตามแพทย์แนะนำ หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้อาการกำเริบ ควบคุมภูมิแพ้หรือโรคหืดถ้ามี และมาตรวจติดตามตามนัด

หมายเหตุ บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถแทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรักษาโดยแพทย์ได้ หากมีอาการรุนแรง เช่น ตาบวม ตามัว เห็นภาพซ้อน ปวดศีรษะมาก ไข้สูง หรือมีเลือดออกผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์ทันที

กลับสู่หน้าบทความ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ.วิรัช จิตสุทธิภากร

นำเสนอเมื่อ 2567

ปรับปรุงและตรวจสอบเมื่อ 21 มิถุนายน 2569